📍 QL 217, xã Biện Thượng, Thanh Hóa (cũ: Vĩnh Thịnh, Vĩnh Lộc) · ✉️ damyngheanthinh@gmail.com · 📞 0946.301.936 · Chỉ đường
Mộ đá nguyên khối là gì? Cấu tạo thật, ưu nhược điểm và cách nhận biết
Mộ đá nguyên khối là ngôi mộ mà từng bộ phận như bệ, thân, bia, mái đều được đục từ khối đá tự nhiên đặc, rồi lắp với nhau tại nơi đặt mộ. “Nguyên khối” không có nghĩa cả ngôi mộ liền một tảng đá; điều cốt lõi là mộ không có lõi gạch và không ốp tấm đá mỏng bên ngoài. Hiểu đúng điểm này, gia đình sẽ biết hỏi gì khi chọn mẫu và không trả tiền mộ nguyên khối cho một ngôi mộ ốp.
Trên mạng, có trang viết mộ nguyên khối là “không ghép nối”, có trang lại nói “một hoặc nhiều khối ghép lại”. Nghe vậy, nhiều gia đình đâm nghi khi thấy thợ dựng mộ từng phần. Bài này giải thích cách hiểu đúng và cách tự kiểm tra trước khi đặt làm.
“Nguyên khối” trong nghề đá thực sự nghĩa là gì?
Trong nghề đá, “nguyên khối” nghĩa là mỗi bộ phận của mộ là một khối đá đặc, đục từ đá liền chứ không dán nhiều tấm mỏng. Ngôi mộ gồm nhiều bộ phận như vậy xếp chồng, khớp vào nhau.
Lý do rất thực tế: lăng mộ đá nguyên khối cỡ vừa mà đục liền một tảng sẽ nặng hàng tấn, không chở vào nghĩa trang được. Vì vậy thợ chia mộ thành bệ, thân, bia, mái; làm xong ở xưởng, ra tới nơi mới dựng. Chỉ những mẫu thật nhỏ, như một số mộ đá tròn cỡ bé, mới có thể làm từ một tảng duy nhất.
Các bộ phận liên kết theo lối truyền thống là mộng: phần lồi ở khối này khớp vào phần lõm ở khối kia. Ngôi nhà đá trăm tuổi ở Ninh Vân (Ninh Bình) bằng đá xanh được ghép hoàn toàn bằng mộng, không chất kết dính. Ngay tại Vĩnh Lộc, Thành nhà Hồ dựng năm 1397 cũng xếp bằng khối đá vôi lớn, không vữa.
Ba kiểu “mộ đá” gia đình hay gặp
| Kiểu mộ | Cấu tạo | Chạm khắc | Dấu hiệu nhận biết nhanh |
|---|---|---|---|
| Mộ đá nguyên khối | Mỗi bộ phận là một khối đá đặc, lắp bằng mộng | Chạm sâu, nổi khối | Ít mạch ghép, mạch nằm giữa các bộ phận; vân đá chạy liền qua góc |
| Mộ ghép tấm đá mỏng | Tấm đá xẻ mỏng ghép thành hộp rỗng, dán keo hoặc vữa | Chỉ khắc nông | Mạch dọc ở mọi góc; gõ nghe rỗng |
| Mộ xây gạch ốp đá | Lõi gạch hoặc bê tông, ngoài ốp tấm đá | Hầu như không chạm | Chỗ sứt lộ vữa, gạch; tấm ốp có thể bong |
So sánh thêm với mộ sơn giả đá có trong bài nên xây mộ đá hay mộ xây gạch.
Ưu điểm và nhược điểm của mộ đá nguyên khối
Mộ đá nguyên khối bền về kết cấu, chạm khắc được sâu, nhưng nặng và tốn kém hơn mộ ốp.
Ưu điểm
- Không có lớp ốp để bong. Mộ ốp hay hỏng từ lớp keo, vữa giữa tấm ốp và lõi; mộ nguyên khối chỉ có một vật liệu.
- Chạm khắc sâu. Rồng, phượng, hoa sen nổi khối chỉ làm được trên đá đủ dày.
- Không cần sơn phủ, màu là màu tự nhiên của đá.
Nhược điểm
- Rất nặng. Đá vôi đặc nặng khoảng 2,7 tấn/m³. Một tấm bệ 81 × 127 cm dày 20 cm (độ dày giả định để minh họa) có thể tích khoảng 0,21 m³, tức chừng 550 kg. Lối vào phải đủ cho xe và cẩu, nền phải chắc.
- Chi phí cao hơn mộ ốp cùng cỡ: tốn nhiều đá, nhiều công chạm, thêm tiền chở và cẩu. Đổi lại, mộ không có lớp ốp phải sửa về sau.
- Chế tác lâu hơn, mẫu càng nhiều hoa văn càng lâu.
- Đá xanh, đá trắng kỵ axit và cạnh có thể sứt khi va đập.
Mộ đá nguyên khối làm từ những loại đá nào?
Mộ đá nguyên khối ở Việt Nam chủ yếu làm từ đá xanh (đá vôi), đá trắng (thường là đá hoa) và granite (đá hoa cương), khác nhau về nguồn gốc và độ cứng.
| Loại đá | Nhóm đá | Độ cứng (Mohs) | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Đá xanh Thanh Hóa (xanh đen) | Đá vôi – đá trầm tích, chủ yếu canxit | Khoảng 3 | Dễ chạm chi tiết; kỵ axit |
| Đá xanh rêu | Một dòng đá xanh, cũng là đá vôi | Khoảng 3 | Nơi ẩm, khuất nắng dễ bám rêu |
| Đá trắng | Thường là đá hoa (cẩm thạch), biến chất từ đá vôi | Khoảng 3 | Bề mặt mịn; kỵ axit, dễ lộ vết bẩn |
| Granite (hoa cương) | Đá magma xâm nhập, chủ yếu thạch anh, fenspat | Thạch anh 7, fenspat 6 | Chịu mài mòn tốt; chạm tay khó hơn |
Thang Mohs đo khả năng chống trầy xước. Đá vôi và đá hoa cùng gốc canxi cacbonat nên phản ứng với axit; mưa axit từng làm hỏng nhiều tượng, bia mộ bằng hai loại đá này. Granite cứng hơn nhiều nên chạm tay cũng khó hơn.
Mộ đá nguyên khối Thanh Hóa: đá xanh và đá xanh rêu
Mộ đá nguyên khối Thanh Hóa thường làm bằng đá xanh, màu xanh đen đến xanh rêu, mịn, dễ đục hoa văn truyền thống. Mộ đá xanh rêu nguyên khối có tông xanh lục dịu, hợp gia đình thích vẻ cổ kính. Xem thêm bài đá xanh rêu Thanh Hóa.
Mộ đá xanh ghi sáng nguyên khối
Mộ đá xanh ghi sáng nguyên khối có tông xám sáng, thanh nhã; trên nền sáng, nét chạm hiện rõ nên hoa văn nhìn từ xa vẫn thấy. Đổi lại, rêu và vệt nước mưa để lại vết tối dễ thấy hơn, cần lau dọn đều tay. Nếu gia đình đang tìm mộ đá trắng (đá hoa), xin lưu ý An Thịnh chỉ chế tác ba loại đá xanh: ghi sáng, xanh rêu và xanh đen.
Chưa biết nên chọn đá xanh ghi sáng, đá xanh rêu hay đá xanh đen? Gửi ảnh vị trí đặt mộ qua Zalo 0946.301.936, An Thịnh tư vấn loại đá, kiểu mộ và gửi bản vẽ 2D – 3D miễn phí.
Cách nhận biết mộ đá nguyên khối thật trước khi đặt làm
Cách chắc nhất là nhìn kỹ mép cạnh, mạch ghép và ghi rõ kết cấu vào hợp đồng. Sáu điều gia đình có thể tự kiểm:
- Nhìn mép và góc. Cấu kiện đặc nhìn từ cạnh thấy cả bề dày đá đồng màu; mộ ốp lộ đường nối hai tấm ở góc, có khi thấy keo, vữa.
- Theo dõi vân đá. Trên khối đặc, vân chạy liền vòng qua góc; tấm ốp bị cắt vân ở góc.
- Đếm mạch ghép. Mộ nguyên khối chủ yếu có mạch ngang giữa các bộ phận; mạch dọc ở cả bốn góc là dấu hiệu mộ ghép tấm.
- Gõ nhẹ. Khối đặc cho tiếng chắc, đều; chỗ rỗng sau tấm ốp nghe khác hẳn.
- Nhìn độ sâu hoa văn. Hoa văn đục sâu, nổi khối chỉ làm được trên đá dày.
- Xem tận nơi, giữ giấy tờ. Đến xưởng xem đá đang chế tác; ghi “nguyên khối”, loại đá và kích thước từng bộ phận vào bản vẽ, hợp đồng.
Có nên xây mộ bằng đá nguyên khối? Phù hợp với ai, khi nào không nên
Nên chọn mộ đá nguyên khối khi đó là mộ đặt lâu dài, gia đình muốn có chạm khắc và đường vào đủ cho xe cẩu. Không nên cố chọn khi vận chuyển, nền đất hay ngân sách không cho phép.
Phù hợp với: mộ đã cải táng (sang cát); gia đình muốn mái, cuốn thư, hoa văn truyền thống; khu lăng dòng họ cần đồng bộ một loại đá. Muốn xem mẫu mộ đá nguyên khối đẹp, mời tham khảo các mẫu lăng mộ đá.
Khi nào không nên chọn mộ đá nguyên khối
- Lối vào quá hẹp, xe và cẩu không vào được; nền đất yếu, ngập nước chưa có móng chắc.
- Mộ hung táng sẽ cải táng sau vài năm: có thể làm mộ đơn giản trước, sang cát rồi mới làm mộ đá (xem xây mộ sau bao lâu).
- Ngân sách hạn chế: một mộ nguyên khối nhỏ, ít hoa văn vẫn hơn mộ lớn làm vội bằng vật liệu kém.
- Nghĩa trang quy định mẫu mộ thống nhất.
Kinh nghiệm từ xưởng An Thịnh ở làng nghề đá Vĩnh Thịnh
Lăng mộ đá An Thịnh có xưởng tại làng nghề đá Vĩnh Thịnh, QL 217, xã Biện Thượng, Thanh Hóa (địa chỉ cũ: Vĩnh Thịnh, Vĩnh Lộc), chế tác lăng mộ từ đá xanh Thanh Hóa nguyên khối, gồm ba loại: đá xanh ghi sáng, đá xanh rêu và đá xanh đen. Trong 6 năm, xưởng đã làm hơn 300 công trình với trên 2.000 ngôi mộ ở 29 tỉnh thành.
Chúng tôi luôn khuyên gia đình chốt ba việc trước khi đục đá: kích thước hợp lô đất (xem bảng kích thước mộ đá chuẩn Lỗ Ban), loại đá, và đường vận chuyển. Mộ nguyên khối nặng, khảo sát lối vào từ đầu sẽ tránh cảnh xe tới nơi mà không đưa đá vào được.
Quy trình đặt làm tại An Thịnh:
- Gửi thông tin: số đo khu đất, ảnh vị trí, kiểu mộ, hoa văn mong muốn.
- Nhận bản vẽ 2D – 3D miễn phí theo kích thước, loại đá, hoa văn gia đình chọn.
- Chế tác tại xưởng từ đá tự nhiên nguyên khối theo bản vẽ đã duyệt.
- Vận chuyển, lắp đặt tận nơi trên toàn quốc.
Gọi 0946.301.936 hoặc nhắn Zalo để nhận bản vẽ mộ đá nguyên khối miễn phí trước khi quyết định.
Bảo quản mộ đá nguyên khối để giữ bền đẹp
Mộ đá nguyên khối chỉ cần nước sạch, bàn chải lông mềm và khăn sạch. Quan trọng nhất là không dùng axit (chanh, giấm, nước tẩy bồn cầu) vì chúng ăn mòn đá xanh, đá trắng; không chà bàn chải sắt, không xịt áp lực cao. Chi tiết có trong bài cách vệ sinh lăng mộ đá. Trước dịp tảo mộ, xem thêm những gì nên và không nên khi sửa mộ đá.
Câu hỏi thường gặp về mộ đá nguyên khối
Mộ đá nguyên khối có phải liền một tảng đá không?
Không hẳn. Mộ đá nguyên khối là mộ có từng bộ phận (bệ, thân, bia, mái) bằng khối đá đặc, lắp với nhau tại nơi đặt mộ. Chỉ một số mẫu rất nhỏ mới làm được từ một tảng duy nhất.
Mộ đá nguyên khối có bền hơn mộ ốp đá không?
Về kết cấu thì có. Mộ ốp có lõi gạch hoặc bê tông và lớp keo, vữa giữ tấm ốp; các lớp này co giãn khác nhau khi nắng mưa nên tấm ốp có thể bong. Mộ nguyên khối chỉ có một vật liệu.
Mộ đá nguyên khối nặng bao nhiêu, có cần xe cẩu không?
Khối lượng tùy kích thước, độ dày từng bộ phận; đá vôi đặc nặng khoảng 2,7 tấn mỗi mét khối. Riêng tấm bệ mộ đơn cỡ phổ biến đã có thể nặng vài trăm kg, nên hầu hết mộ nguyên khối cần cẩu.
Nên chọn loại đá xanh nào cho mộ nguyên khối?
An Thịnh làm mộ nguyên khối bằng ba loại đá xanh Thanh Hóa: đá xanh ghi sáng, phổ biến nhất; đá xanh rêu sắc xanh lục trầm, ánh rêu nhẹ, hợp vẻ cổ kính; đá xanh đen tông đậm gần như đen, trang nghiêm, hoa văn chạm nổi rõ. Cả ba đều là đá vôi gốc canxit nên đều kỵ axit khi vệ sinh.
Có nên xây mộ bằng đá không?
Nên, nếu đó là mộ đặt lâu dài và đường vào đủ cho xe cẩu. Với mộ hung táng sẽ cải táng sau vài năm, hoặc khi ngân sách eo hẹp, có thể làm mộ đơn giản trước, mộ đá sau.
Hiểu đúng “nguyên khối” trước khi chọn mộ
Mộ đá nguyên khối là mộ có từng bộ phận bằng đá đặc, không lõi gạch, không tấm ốp mỏng. Khi đặt làm, hãy xem tận nơi, kiểm mạch ghép và ghi rõ kết cấu, loại đá vào hợp đồng. Cần phương án cụ thể, An Thịnh sẵn lòng gửi bản vẽ mộ đá nguyên khối miễn phí.
Gọi 0946.301.936 · Nhắn Zalo 0946.301.936 · Gửi yêu cầu tư vấn
Bài viết của xưởng Lăng mộ đá An Thịnh, làng nghề đá Vĩnh Thịnh, xã Biện Thượng, Thanh Hóa.